Banka Hesabını ve IBAN Bilgisini Başkasına Kullandırmanın Cezai ve Hukuki Sonuçları
Son yıllarda “IBAN kiralama”, “hesap kiralama” veya “hesap kullandırma” teklifleri, birçok kişinin ağır cezai ve hukuki yaptırımlarla karşı karşıya kalmasına neden olmaktadır.
Banka Hesabını veya IBAN Bilgisini Başkasına Kullandırmak Suç Mudur?
Türk hukukunda banka hesabını başkasına kullandırmak her durumda tek başına suç olarak kabul edilmez. Ancak hesabın nitelikli dolandırıcılık, yasa dışı bahis, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerinin aklanması veya benzeri suçlarda araç olarak kullanılması halinde hesap sahibinin cezai sorumluluğu gündeme gelebilir.
Ceza yargılamasında kişinin suçtan haberdar olup olmadığı, hesabını hangi amaçla kullandırdığı, herhangi bir menfaat sağlayıp sağlamadığı ve olayın tüm koşulları birlikte değerlendirilmektedir.
Yargıtay uygulamalarında tanınmayan kişilere veya komisyon karşılığında banka hesabının kullandırılması, suçun öngörülebilirliği bakımından ayrıca değerlendirilmektedir.
Nitelikli Dolandırıcılık Suçuna İştirak (TCK m. 158)
Banka hesabının dolandırıcılık suçunda kullanıldığının belirlenmesi halinde, hesap sahibinin eylemi somut olayın özelliklerine göre iştirak hükümleri kapsamında değerlendirilebilir.
Özellikle bilişim sistemlerinin veya banka ve kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle işlenen nitelikli dolandırıcılık suçlarında, hesap sahibinin cezai sorumluluğu doğması halinde dava Ağır Ceza Mahkemesinde görülebilmektedir.
Bu suç bakımından 3 yıldan 10 yıla kadar hapis cezası ve suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olmamak üzere adli para cezası gündeme gelebilir. Son düzenlemeler kapsamında iştirakinin yalnızca banka hesabı veya IBAN bilgisini haksız menfaat karşılığında kullandırmakla sınırlı olduğu durumlarda cezada indirim yapılmasına ilişkin hükümler kabul edilmiştir. Ancak bu düzenleme cezai sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
5549 Sayılı Kanun Kapsamında Beyan Yükümlülüğünün İhlali
5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun’un 15. maddesi uyarınca, başkası adına işlem yapılmasına rağmen bunun kendi adına gerçekleştirildiğinin beyan edilmesi veya gerekli bildirimin yapılmaması halinde ayrıca cezai sorumluluk doğabilmektedir.
Bu kapsamda 6 aydan 1 yıla kadar hapis veya adli para cezası öngörülmektedir. Bu nedenle kişinin dolandırıcılık suçundan beraat etmiş olması, her durumda bu suç yönünden de beraat edeceği anlamına gelmemektedir.
MASAK Tedbirleri ve Hukuki Sorumluluk
Şüpheli para hareketlerinin tespit edilmesi halinde Cumhuriyet savcılığı veya MASAK tarafından banka hesapları üzerinde koruma tedbirleri uygulanabilmektedir.
Bu kapsamda banka hesaplarına bloke konulabilir, hesap hareketleri ayrıntılı olarak incelenebilir ve suç gelirlerine ilişkin soruşturma başlatılabilir.
Bunun yanında dolandırıcılık mağdurları, hesap sahibine karşı sebepsiz zenginleşme, haksız fiil veya alacak hükümlerine dayanarak hukuk davaları açabilmektedir. Her somut olay kendi özellikleri içinde değerlendirilmelidir.
Sonuç
Banka hesabını veya IBAN bilgisini başkasına kullandırma uygulaması, çoğu zaman düşünüldüğünden daha ağır hukuki sonuçlar doğurabilmektedir.
Banka hesabı, banka kartı, internet bankacılığı şifreleri ve IBAN bilgilerinin üçüncü kişilerle paylaşılmaması büyük önem taşır. Böyle bir soruşturma ile karşılaşılması halinde sürecin ceza hukuku bakımından dikkatle değerlendirilmesi gerekir.
Sık Sorulan Sorular
IBAN kiralama yasal mıdır?
Hayır. Halk arasında “IBAN kiralama” olarak bilinen uygulama, banka hesabının belirli bir menfaat karşılığında üçüncü kişilerin kullanımına bırakılmasıdır. Hesabın suç teşkil eden faaliyetlerde kullanılması halinde hesap sahibi hakkında ceza soruşturması başlatılabilir.
IBAN’ımı arkadaşıma kullandırırsam suç işlemiş olur muyum?
Her olayın özellikleri farklıdır. Ancak hesabın suç teşkil eden bir faaliyette kullanılması halinde hesap sahibinin cezai sorumluluğu gündeme gelebilir.
“Dolandırıcılık yapıldığını bilmiyordum.” demek yeterli midir?
Ceza yargılamasında kastın bulunup bulunmadığı somut olayın tüm özellikleri dikkate alınarak değerlendirilir. Bu savunma her olayda beraat sonucunu doğurmaz.
Hesabıma gelen parayı başkasına göndermem sorumluluğumu ortadan kaldırır mı?
Hayır. Paranın banka hesabı üzerinden geçirilmiş olması hem ceza hukuku hem de özel hukuk bakımından değerlendirmeye alınan önemli unsurlardan biridir.
Hesabımın suçta kullanıldığını sonradan öğrendim. Ne yapmalıyım?
Durumu öğrenir öğrenmez bankaya bildirimde bulunulması, hesabın güvenliğinin sağlanması ve gerekli görülmesi halinde Cumhuriyet Başsavcılığına başvurulması önemlidir.
HAGB uygulanabilir mi?
Yasal şartların oluşması halinde HAGB kararı verilmesi mümkündür. Bunun uygulanıp uygulanmayacağı somut olayın özelliklerine göre mahkeme tarafından değerlendirilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; hukuki görüş veya belirli bir uyuşmazlığa yönelik tavsiye niteliğinde değildir.